Een breuk die licht doorlaat

20 juli 2021

Door Fons van de Wall, conrector Graaf Huyn College

Zondag 15 maart 2020. Persconferentie van de premier. Scholen in Nederland gaan dicht van zestien maart tot en met zes april. Maandag en dinsdag vreemde taferelen op school. Geen leerlingen. Docenten her en der in het gebouw. Een laatste gezamenlijke briefing in de aula. De kaders voor afstandsonderwijs worden toegelicht. Medewerkers worden naar huis gestuurd. Ze mogen alleen op school komen na overleg. We hebben nauwelijks ervaring. Weinigen hebben gewerkt met Itslearning. Niemand kent Microsoft Teams. Vanaf woensdag 17 maart moeten alle leerlingen voorzien zijn van instructies en opdrachten. De bel gaat niet meer. We doen het licht uit. 

Over zes april was de premier iets te optimistisch. Hoe gaat het in de maanden daarna met de leerlingen? Toen ik een halve eeuw geleden op de brugklas zat, genoot ik optimaal van het schoolse leven. Eind jaren zestig. Alles was in beweging. Ik was graag op school en leerde veel. Dat had met de lessen echter weinig van doen: mijn aandacht ging uit naar de pauzes, naar de grappige jongens en de leuke meisjes, naar het blijven hangen na schooltijd, naar de neef van mijn vriend met zijn lange haren en stoere Zundapp. “Chillen” kenden we nog niet, maar druk doen en gillen ging ons prima af. Mijn ontwikkeling ging razendsnel. Alleen was er geen verband met kerndoelen en eindtermen. Het ging om sigaretten roken, stoer kijken en broeken met wijde pijpen dragen. Mijn moeder maakte zich zorgen, een teken dat ik op de goede weg was. 

In de klas ging de gezelligheid zoveel mogelijk door. Ik begreep dat die volwassenen met dat krijtje hun best deden om van alles uit te leggen, maar daar verspilde ik mijn kostbare tijd zo min mogelijk aan. Met mijn vriend schreef ik hele dialogen op de kaften van schriften die tijdens de les werden uitgewisseld. Als de leraar daarover mopperde, was dat voor mij geen maatstaf: het bewonderende lachsalvo van de klas was veel belangrijker dan de boze blik van de leraar. Een enkele keer werd ik prettig verrast omdat een docent iets boeiends te berde bracht, maar meestal werd ik in beslag genomen door een grap van mijn buurjongen of de blik van het mooiste meisje.

Die herinneringen kwamen boven toen ik een webinar volgde van psycholoog Steven Pont over de mentale gesteldheid van pubers tijdens corona. De puberteit is van groot belang voor de ontwikkelingsgang. Pap, mam en leraar (primaire socialisatie) worden weggeduwd en de leeftijdgenoot wordt omarmd (secundaire socialisatie). “Ik ben omdat wij zijn,” hoort niet alleen bij Ubuntu, maar bij alle mensen en zeker bij de speciale mensensoort die we pubers noemen. Hoe verloopt hun ontwikkeling als ze zich niet kunnen spiegelen en geen relaties aangaan? De grootste uitdaging van het afstandsonderwijs is niet de leerachterstand maar de leefachterstand door het gebrek aan secundaire socialisatie. We moeten voor onze pubers een pauzeplek creëren waar je stoer kunt doen en chillen.  

Maandag 7 juni 2021. Ruim een jaar na de start. De schoolpoorten zijn weer open voor alle leerlingen. Gelukkig terug naar ‘het oude normaal’. Als we één les geleerd hebben uit het afstandsonderwijs is dat onderwijs en afstand niet samengaan. Bij pubers niet. Bij docenten ook niet. Lesgeven begint met relatie en die tolereert geen scherm tussen leerling en docent. Docenten hebben het zwaar gehad, hebben hun leerlingen en elkáár gemist.  De werkdruk is hoog. Maar we hebben ook gesnuffeld aan nieuwe vormen van lesgeven. Er gloort enig licht op meer eigentijds onderwijs. Maar de ​digitale didactiek vergt veel en ook voor medewerkers is er geen ruimte om te chillen. De Vlaamse psycholoog Dirk de Wachter ziet in zijn webinar voor docenten verbinding als belangrijk middel om een burnout te voorkomen. Weg met de afstand, zorg voor fysieke nabijheid, geef geregeld een schouderklop en vind steun in filosofie, beeldende kunst en muziek. 

Einde schooljaar. Je hoort stemmen bij de koffieautomaat. Er golft gelach door de gangen. De lampen branden weer, de schoolbel klinkt en in de laatste schoolweken mijmeren we mee met de door Dirk aanbevolen bard Leonard Cohen:  

Ring the bell that still can ring 

Forget your perfect offering 

There is a crack in everything 

That’s how the light gets in 

 

 

Aan alle collega’s een fijne zomer!

Fons van de Wall, conrector Graaf Huyn College

< Terug naar nieuwsoverzicht