Leerlab vhbo Maastricht past gepersonaliseerd leren toe

19 oktober 2016

Terwijl de wereld verandert, zijn veel scholen stil blijven staan. Leerlingen hebben andere leerbehoeftes gekregen. Als school moet je je blijven afvragen hoe je leerlingen het beste voorbereidt op hun toekomst. Hoe kunnen we ze nog beter ondersteunen, nog meer uitdagen? Dat vraagt om differentiatie en maatwerk: om gepersonaliseerd leren en onderwijs. Het project Leerling2020 van de VO-raad ondersteunt scholen om gepersonaliseerd onderwijs te ontwikkelen en toe te passen binnen zogeheten ‘Leerlabs’. Zo ook bij het vhbo Maastricht (Bonnefanten College).

Gepersonaliseerd leren kun je niet van vandaag op morgen invoeren. Het vraagt om een maatwerk aanpak: er is geen standaardoplossing. Op het vhbo Maastricht geven Wim Ruijsch en Jan Koster inhoud aan het project. Ruijsch vanuit zijn rol als teamleider en verantwoordelijke voor onderwijsontwikkelingen. Koster is relatiemanager bij AMN en is aangewezen als coach. Het duo spreekt hun toekomstvisie uit: “Leerlingen zetten hun eigen leerroute uit doordat zij de mogelijkheid krijgen om zelf keuzes te maken en verantwoordelijk te dragen voor hun eigen leerproces.”

Projectstructuur
Leerling 2020 is een onderdeel van het Doorbraakproject Onderwijs & ICT, een gezamenlijk initiatief van de PO-Raad, VO-raad en de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Economische Zaken. Het Doorbraakproject wil ict slimmer en efficiënter inzetten in het onderwijs. Project Leerling 2020 ondersteunt scholen met de inzet van ict, specifiek bij gepersonaliseerd leren. Hiervoor heeft Leerling 2020 Leerlabs ingericht. Een Leerlab bestaat uit een groep scholen die samen aan de slag gaan met een thema of vraagstuk, zoals: 21ste eeuwse vaardigheden, leerlingen eigenaar leerproces en inrichten individuele leerroutes. In Nederland zijn 180 scholen actief bezig met Leerlabs, waaronder twee LVO scholen: Het College in Weert en vhbo Maastricht. De Maastrichtse school werkt aan het thema ‘Schoolorganisatie’ en focust zich op de organisatie van gepersonaliseerd leren binnen de school.

Maatwerk
Ruijsch wil af van het huidige systeem, waarin alle klasgenoten hetzelfde niveau onderwijs volgen in hetzelfde tempo. “De modale leerling bestaat niet”, aldus Ruijsch. Hij wil toewerken naar individuele onderwijsarrangementen, waarbij leerlingen zelf kiezen welk vak ze volgen en het tijdstip en niveau ervan zelf bepalen. Zoals dat bedoeld is bij streaming. “Waarom zouden leerlingen een hoop energie moeten steken in een vak waar ze niets mee hebben en in de toekomst niets meer mee doen? Het is veel logischer dat die leerling tijd investeert in zijn talenten, zodat hij in bepaalde vakgebieden kan excelleren en later kan toepassen bij een vervolgstudie of beroep.”

Keuzes bieden
Door gepersonaliseerd leren krijgen leerlingen de mogelijkheid om zelf keuzes maken. De school bepaalt niet meer het lesrooster, dat doet de leerling zelf. Proefwerkweken worden afgeschaft, de leerling bepaalt in de toekomst zelf wanneer hij klaar is voor de toets. Dat geldt ook voor examens. Het wordt straks mogelijk om per vak examen te doen, op het moment dat je er klaar voor bent. Ter illustratie: een leerling die vloeiend Engels spreekt doordat zijn moeder uit Groot-Brittannië komt, is aan het einde van leerjaar twee al klaar voor het examen Engels. Waarom wachten tot het vijfde leerjaar? Ruijs: “Dat is maatwerk: leerlingen moeten kunnen versnellen en vertragen en hun leerproces aanpassen op hun talenten en vaardigheden. We kijken verder dan IQ. Talenten en de persoonlijkheid van leerlingen zijn net zo belangrijk.” Door deze nieuwe aanpak werken leerlingen veel doelgerichter en daardoor creëer je volgens Ruijsch betrokkenheid en intrinsieke motivatie. De nieuwe onderwijsinvulling moet daarnaast leiden naar een betere aansluiting op een vervolgstudie in het hbo.

In de praktijk
Bij de uitwerking van gepersonaliseerd leren voor vhbo Maastricht, houden Ruijsch en Koster rekening met de organisatie en infrastructuur. Ict krijgt een belangrijke rol. Leerlingen kunnen hun leerproces zelf bijhouden via een digitaal platform dat aangeeft wat de leerling al heeft afgevinkt en wat hij nog moet doen. Docenten kunnen ook inloggen en zo meekijken, controleren wat er al is gebeurt en bijsturen waar dat nodig is. De lesstof en oefeningen worden grotendeels digitaal aangeboden, maar daarnaast blijft er ruimte voor een traditioneel boek. “We laten de oude lessituatie nog niet helemaal los”, licht Koster toe. De rol van de docent verandert eveneens. Koster: “Uiteindelijk moet de docent weer eigenaar worden van het lesmateriaal: de docent bepaalt de inhoud van de les, niet de lesmethode. Dat is het doel!”

Pilot
Eind oktober/begin november gaan docenten deelnemen aan werksessies, waarin ze hun lesmateriaal gaan bewerken en aanpassen voor het nieuwe systeem. Dit ter voorbereiding op de pilot in havo 3. Vanaf februari worden vijf vakken aangeboden volgens het principe van gepersonaliseerd leren. In deze testfase wordt er constant gereflecteerd. Leerlab neemt hierin de feedback van zowel de leerlingen als de docenten mee. Koster begeleidt de docenten die hiermee gaan werken in zijn rol als coach. “We voeren deze nieuwe manier van onderwijs in stapjes in, zodat docenten rustig kunnen wennen aan de nieuwe situatie.”

< Terug naar nieuwsoverzicht