Blog André Postema: Het verhaal van de school

11 januari 2018

Collegevoorzitter André Postema over zijn visie op het onderwijs, opvallende observaties en dilemma's. In zijn nieuwjaarsspeech op de Philips van Horne in Weert staat het verhaal van de school centraal.

De kersttijd lijkt al weer ver achter ons te liggen. En dat komt niet in de laatste plaats omdat we de LVO nieuwjaarsreceptie bijna halverwege januari vieren. Daar moeten we toch eens over nadenken: hoe komen we nu wat vroeger uit de veren? Volgend jaar een gezamenlijke duik op nieuwjaarsdag in de Maas, de Geul of de Roer? Of gewoon met z’n allen naar de receptie van de Provincie? Die is altijd lekker vroeg. Het moet het College van Deputés wat waard zijn, dat Limburgse Voortgezet Onderwijs, zeg ik tegen onze gedeputeerde Hubert Mackus, hier vandaag in ons midden. En dan doel ik niet alleen op ruim 3.000 LVO-collega’s, maar zeker ook op bijna 30.000 scholieren, met een heel leven voor zich. Dat zou toch een mooi beeld van de toekomst van Limburg geven, al die jongeren daar op het Gouvernement aan de Maas. We hebben het er straks nog wel even over Hubert, bij de borrel. 

Maar ondanks dat de traagheid en intimiteit van de kersttijd al weer is ingeruild voor de hectiek en de flow van het dagelijkse werk, heb ik er dit keer wel iets uit meegenomen dat ik nog steeds dicht bij mij draag. En dat is het belang van verhalen vertellen. Verhalen over wie we zijn, waar we vandaan komen en - niet in de laatste plaats - waar we naar toe willen gaan. 

Dat belang werd mij nog eens klip en klaar gemaakt na lezing van een boek dat ik vlak voor de kerst van een goede collega aangereikt kreeg. Gratis geld voor iedereen, van Rutger Bregman, redacteur van De Correspondent. Of in het Engels vertaald nog scherper: Utopia for realists. Dit gaat onder andere over het basisinkomen, de 15-urige werkweek en een wereld zonder grenzen. Stuk voor stuk relevante en inspirerende thema’s. Maar nog belangrijker is de achterliggende analyse die Bregman maakt. Hij stelt namelijk dat we als samenleving verleerd zijn om toekomstdromen te hebben. Radicale ideeën over een andere, betere wereld zijn bijna letterlijk ondenkbaar geworden. Utopie is tegenwoordig niet zelden een negatief geladen, vervreemdend woord. Maar wat blijkt nu: zonder utopie rest slechts de technocratie. Zo is politiek verworden tot probleemmanagement. Kiezers zijn gaan zweven, niet omdat partijen zo van elkaar verschillen, maar omdat ze steeds meer op elkaar lijken. En Bregman noemt in dit kader ook de universiteit, waar veel wordt geschreven, maar weinig gelezen, veel wordt gepubliceerd, maar weinig gefantaseerd. Zo ook bij de televisiezenders, waar de kijkcijfers en de reclame-inkomsten de doorslag geven en alles grijs wordt. En aan het einde van de dag? Dan gaan nieuwkomers als Youtube en Netflix er met de winst vandoor. De traditionele zenders, groot geworden vanuit hun idealen, blijven berooid achter. Zij hebben na de ontzuiling nooit meer nieuwe kleur op de wangen gekregen. En zijn niet alleen hun kijkers kwijtgeraakt, maar - veel erger - ook zichzelf.

Het is dus - letterlijk - van levensbelang dat we durven dromen en over onze dromen weer verhalen gaan vertellen. En waar kan dat nu beter dan op school? Op deze school, hier in Weert op de Philips van Horne? Op jullie school, in Heerlen en Hoensbroek, Maastricht en Meerssen, in Stein en Sittard-Geleen, Valkenburg en Venray, Horst en Helden-Panningen?

Scholen met een helder verhaal, met een diep doorvoelde identiteit, hebben een enorme voorsprong. Die identiteit biedt een kompas, niet alleen voor schoolkiezers, maar evenzeer voor de inrichting van het onderwijs, voor de wijze waarop met elkaar wordt omgegaan, voor het nemen van herkenbare beslissingen wanneer het er echt om gaat. Op die scholen wordt er beter op elkaar gelet. Docenten zijn meer betrokken. Leerlingen zijn meer betrokken. Hun ouders zijn meer betrokken. Oud-leerlingen komen graag terug, zoals hier vandaag op de Philips van Horne, en spreken met warmte en trots over hun middelbare schooltijd. De samenleving gunt die scholen meer. Het ziekteverzuim is er lager, de onderwijsopbrengsten hoger. En zo kan ik nog wel even doorgaan. Met een identiteit, raak je jezelf nooit kwijt. 

November vorig jaar was ik bij het cabaret van het Sophianum in Gulpen. Aan het eind van een fantastische middag bedankte directeur Hans Hupperetz alle leerlingen en collega’s die dit mogelijk hadden gemaakt. Hij zij, letterlijk: “Dit is wie we zijn.” Een staande ovatie volgde. Op dat moment worden dromen even werkelijkheid. Of dat nu de droom is van Nadine, die nooit voor een groep durfde te dansen. Of van Tom, die meer van natuurkunde opstak door Einstein te spelen dan hij ooit uit zijn lesboek had gehaald. Of toch de droom van de schoolleider, dat je onderdeel bent van een gemeenschap die zich tot grote hoogte opwerkt. Dit is wie we zijn, onze school. 

Marianne en ik wensen ons allen dit jaar hele mooie schoolverhalen toe. En uiteraard een prachtig 2018!

< Terug naar nieuwsoverzicht